Halsbandparkieten hou ze in de 'gaten'..

Beste geinteresseerden

2006-11-30T10:47:00.001+01:00

Deze weblog presenteert het onderzoek naar halsbandbandparkieten in 2006. De samenvatting van dit onderzoek is hieronder te vinden. Momenteel worden de parkieten nog steeds in de gaten gehouden, en u kunt daar aan meedoen. U kunt uw bevindingen posten op deze blog, net zoals uw mening over deze exoot. Hiervoor is tevens een mini enquete opgenomen (Zie rechts op deze pagina).

Heeft u halsbandparkieten in de buurt? Meld het via deze blog of op www.waarnemingen.nl

Ik ben ook nog steeds via email bereikbaar: wrvanesch@gmail.com

Veel leesplezier, Willem

ps de filmpjes en foto's op deze blog zijn momenteel niet beschikbaar

Samenvatting onderzoeksrapport

2006-11-30T10:44:00.000+01:00

Samenvatting

De afname van vele soorten wordt vooral veroorzaakt door menselijke activiteiten. Eén van die activiteiten is het introduceren van nieuwe soorten, wat wordt gezien als de op twee na grootste oorzaak van de afname in globale biodiversiteit. In Nederland zijn ongeveer 270 uitheemse planten en 150 uitheemse dieren. Toch is er weinig bekend over mogelijke ecologische schade die zij zouden kunnen veroorzaken. De halsbandparkiet is één van de soorten die wel genoemd wordt als ecologisch schadelijk, maar (vooral populatie) onderzoek heeft dat tot nu toe niet uitgewezen. Voorliggend onderzoek, dat meer gericht is op directe interacties van halsbandparkieten en inheemse holenbroeders, zou mogelijk een andere uitkomst geven. De vraagstelling van mijn onderzoek luidt dan ook: Is er competitie tussen halsbandparkieten en inheemse holenbroeders om nestholtes en vormt dit een bedreiging voor (locale) populaties van de laatstgenoemden.
Er zijn drie parken geselecteerd voor veldwerk van eind maart tot en met eind juni. Er is gekeken naar: 1) holovernames 2) de niche-overlap, voorkeur voor de holtypes met als kenmerken: hoogte, grootte, boomsoort en expositie en 3) gedragsinteracties. Daarnaast is de geschiedenis van de broedvogelpopulaties in de drie parken onder de loep genomen en gezocht naar mogelijk gerelateerde positieve en negatieve trends. Via een weblog is geprobeerd meer waarnemingen te verzamelen over het gehele onderwerp van andere waarnemers.

Halsbandparkieten nemen niet meer holen over van inheemse holenbroeders dan andersom. Belangrijker nog, ze nemen ook niet meer holen over van inheemse holenbroeders dan inheemse holenbroeders dat onderling doen.
Voor de meeste holkenmerken is er sprake van niche-overlap tussen de halsbandparkiet en de inheemse holenbroeders. Voor de kenmerken boomsoort en windrichting is deze overlap 100%. Halsbandparkieten hebben alleen een significant grotere voorkeur voor kleine holen, bij de kauw is die voorkeur significant anders. Tussen halsbandparkieten en de overige holenbroeders is geen significant verschil waargenomen. Voor de overige kenmerken zijn geen belangrijke significante verschillen gevonden.
Er zijn meer interacties bij holen van halsbandparkieten dan bij holen van inheemse holenbroeders. Eén van de drie parken heeft een grote invloed op deze uitkomst.
Halsbandparkieten reageren actiever op een indringer dan inheemse holenbroeders. Daarbij verliezen de halsbandparkieten wel significant vaker.
De broedvogeltrends van twee parken, zijn niet te vergelijken met de data van dit onderzoek: de locaties zijn namelijk niet exact hetzelfde en de gehanteerde methodes verschillen te veel. Het enige wat te concluderen valt is dat de populatie halsbandparkieten is toegenomen en dat de broedpopulaties van de overige holenbroeders ongeveer gelijk zijn gebleven.

Een belangrijk discussiepunt blijft de soortensamenstelling in de parken, die vooral bleek te bestaan uit kauwen, weinig spechten en maar één boomklever. Conclusies hebben dan ook vooral betrekking op de meest voorkomende holenbroeders, namelijk de halsbandparkiet en de kauw.

Uit dit onderzoek is gebleken dat ondanks de grote niche-overlap met andere holenbroeders, de halsbandparkiet in ieder geval voor de kauw, maar waarschijnlijk ook voor spechten niet bedreigend is. Als het op confrontaties aankomt, blijkt de halsbandparkiet meestal de verliezer. Over het effect op andere holenbroeders kan niets gezegd worden.

Via Vroege Vogels?

2006-07-09T09:34:00.000+02:00

Het zou zo maar kunnen dat een aantal van u via Vroege Vogels deze weblog heeft bereikt: Welkom! Op deze weblog kunt u volgen hoe mijn onderzoek verliep tijdens het veldwerk van maart tot en met eind juni. Hierin vindt u naast beschreven veldwaarnemingen ook beeldmateriaal van een halsbandparkiet in een braakbal of een kort filmpje van een nestholte met parkiet. Bovendien kunt u mij altijd e-mailen op wrvanesch@gmail.com om uw eigen waarnemingen door te geven over interacties tussen halsbandparkieten en andere holenbroedende soorten, holovernames, of andere halsbandparkietenzaken. Natuurlijk kunt u ook commentaar achterlaten op deze weblog. Even ter verduidelijking: de weblog gaat van heden naar verleden zodat onderaan de oudste informatie staat, ofwel de aanvang van het onderzoek. Dan kan ik nu alleen nog maar zeggen: Veel leesgenot!

Einde Veldwerk

Het broedseizoen is ten einde en de meeste holen in de drie onderzoeksgebieden zijn leeg. Vanaf nu ga ik de gegevens verwerkenen mij toespitsen op het maken van een verslag. Natuurlijk zal dit na afronding (half augustus?) gepubliceerd worden op deze weblog.

Psittacula krameri kanarie

2006-07-09T09:29:00.000+02:00

Elke week als ik langs een oude beuk wandel in Oud-Poelgeest, klinkt het gedempte gekrijs van een parkiet uit een nestholte. Het beest laat zich, anders dan een paar weken terug, niet meer zien als ik op de boom tik. Een week geleden lag onder dit hol een knalgeel propje pluis, bij nader onderzoek bleek het dood 'leven', vers dood dan wel. Een mooi klein kanarie-geel (dus niet de oranje versie) vogeltje, zacht, onaangevreten en vliegenloos. Dit vogeltje blijkt toch welecht een (jong) halsbandparkietje, hoewel er geen vleugje groen te bekennen is. Het ligt nu in mijn diepvries een ijsvogeltje te zijn, naast het half-om-half-gehakt. Ik probeer deze week nog een foto op de log te krijgen.

VARA's Vroege Vogels

2006-06-09T14:40:00.000+02:00

Gisteren 8 juni is een journalist van VARA’s Vroege Vogels langsgekomen in Vreugd en Rust om een beeld te krijgen van het onderzoek. Buiten de leuke ervaring van het interview zou ik zeggen: ‘neem en radio mee naar het strand en luister’. Ik hoop voortijdig te kunnen melden op welke zondagochtend wordt uitgezonden. http://vroegevogels.vara.nl/portal

Week 9 en 10

2006-06-08T23:24:00.000+02:00

De drie parken:
De Halsbandparkieten zijn nog steeds in alle drie parken aanwezig en de meeste holen zijn nog bezet. Met het regenachtige weer van afgelopen weken is het wel lastiger om ze te spotten, net zoals bij de andere, in holen broedende, vogels. Bij mooi weer zijn de vogels relatief actief, bij slecht weer lijken ze niet meer te doen dan wat noodzakelijk is: het voeren van de jongen. Ik heb nog weinig spechtenholten ontdekt, maar daar komt langzaam verandering in, de grote bonte spechten, verraden nu eindelijk waar ze de gaten hebben zitten. Het zijn de kuikens die met hun geschreeuw niet alleen mijn aandacht trekken, zo zat er ook een kauw voor een gat waar een jong spechtje in ratelde. Hieronder een lijstje met het aantal bezette holen in mei in de drie parken (vooral bij de halsbandparkieten: niet alle in holtes waar ze zitten wordt ook gebroed!). Let wel, als er op een bepaalde dag geen bezetting is waargenomen zou er best een vogel in kunnen zitten die zich niet heeft laten zien: Ik kan maar een aantal minuten per hol observeren!

Bezette holen:
Vreugd en Rust: (open met veel recreatie, vooral eiken en beuken)
Gemiddeld genomen waren er in de maand mei ongeveer 25 holen bezet door halsbandparkieten, 1 hol door een boomklever en bij 1 hol is een aantal keer een groene specht gesignaleerd. Het aantal holtes bezet door kauwen bedraagt gemiddeld 13. Dit is alleen dat deel van het park waar alle holen in kaart zijn gebracht.

Oud Poelgeest: (dichter bebost dan V & R, vooral eiken en beuken)
Bezette holen door halsbandparkieten: tussen de 9 en 12.
Verder een hol door de groene specht, 2 holen door grote bonte spechten (zit waarschijnlijk nog een 3e broedpaar), en rond de 20 holen door kauwen.

Ter Wadding (een parkje van maar een kleine 2 hectare, essen, wilgen, beuken):
2 paar grote bonte spechten en een paar op 50 meter van het park, dit is veel voor zo’n klein gebied, rond de 7 bezette holen door halsbandparkieten en rond de 15 door kauwen.

Interacties:
De interacties rond de holen zijn nog steeds bijna nihil, anders dan in de eerste weken. Er gebeurt sowieso weinig als ik nu 2 uur voor een boom ga zitten. Bovendien heb ik twee locaties ingewisseld voor twee andere locaties. Boom 10 in Vreugd en Rust (zie vorige weken) heeft alleen nog halsbandparkieten: de boomklevers zijn uitgevlogen en er zijn geen andere holenbroeders in de directe nabijheid dwz binnen een straal van 10 meter. In oud Poelgeest wordt het zicht op de eik waarin de bonte en groene specht jongen hebben zo verhinderd dat de holen zeer slecht zichtbaar zijn en het hol van de halsbandparkiet, tussen de twee andere in zelfs niet meer zichtbaar.

Webcam in Duitsland
Een paar dagen geleden ontving ik in de ‘comments’ een aardige link via Diederik Strubbe (Promovendus op halsbandparkieten in het Brusselse). Het betreft een webcam in een nestkast van een HB met jongen, ergens aan de muur van een Duits verzorgingstehuis. Iedere minuut verandert het beeld: dus een ‘filmpje’ met grote tijdsintervallen, maar zeker de moeite waard om eens te bekijken. http://pflegeheimat.de/aktuell/webcam.htm

Foto's van braakballen?

2006-05-23T23:25:00.000+02:00

Dat het foto's zijn mag duidelijk zijn, dat het een verteerde halsbandparkiet is, ook. Door op onderstaande linkjes te klikken worden de foto's zichtbaar. Het zijn in totaal 3 afbeeldingen. De eerste twee zijn alleen halsbandparkieten-onderdelen zoals een schedel (die vlak bij de braakballen lag) en let vooral op de klauw die in een van de ballen zichtbaar is. Dezelfde foto's zijn vandaag doorgestuurd naar een kenner die uitsluitsel kan geven over de dader. Aan de afmetingen alleen had hij niets, en verwachtte zelfs dat het geen braakballen van een uil kon zijn omdat er geen schedeldelen in zitten. Toch is op de laatste foto ook een braakbal te zien waar een ander overleden vogeltje in woont, daar zaten wel schedeldelen in, deze bal is bovendien op dezelfde locatie gevonden. Ik ben benieuwd, gokje wagen... toch stiekem een bosuil?? (Ik weet dat ze in Vreugd en Rust zitten) maar even afwachten..
http://home.wanadoo.nl/monicavanderstap/poot%20en%20schedel.jpg
http://home.wanadoo.nl/monicavanderstap/schedel.jpg
http://home.wanadoo.nl/monicavanderstap/overzicht.jpg

werkt het filmpje?

2006-05-22T19:12:00.000+02:00

Een halsbandparkietenmeisje in een nestholte, gefilmd op vrijdag 19 mei, 2006. Bovenaan is een eitje te zien. Dit hol is al lang bezet en het lijkt dat dit vrouwtje geen succes met broeden heeft gehad. Als dit filmpje goed op de weblog staat, probeer ik een ander filmpje, waar jonge parkietjes op staan in te korten zodat die ook op deze log te zien zal zijn. Klik op onderstaande link:
http://home.wanadoo.nl/monicavanderstap/IMAG0002.ASF

T/m Week 8

2006-05-16T21:52:00.000+02:00

Beste lezers,
Zoals op de weblog te zien is, loopt de informatieverstrekking iets trager dan in het begin. Buiten een week zeilen rond de wadden is er ook iets minder te melden per week, zo zijn er minder interacties nu het broedseizoen vordert. Om het interessant te houden heb ik er voor gekozen om de weblog aan te vullen als er weer voldoende leuke informatie te vertellen valt: bij dezen….

De Holen verdeeld:
De bladeren zitten aan de bomen en voor velen is dit zomerse feit een vreugd. Voor mij als observant is het een last: De holen zijn moeilijk terug te vinden en dit maakt observaties van interacties rond nestholtes soms bijna onmogelijk. Toch, ook op open plekken, zijn de interacties afgenomen tot bijna nul per uur: Waarschijnlijk omdat de kaarten zijn geschud, de holen verdeeld. De vogels zijn druk bezig met hun (toekomstig) kroost. De meeste halsbandparkieten lijken al een tijdje in de jongen te zitten, ze hebben me wel een beetje misleid. Zoals het overduidelijk is bij de kauwen en de boomklever (en vele andere vogels) waar de ouders af en aan vliegen met voedsel, blijft er bij de hb’s een ouder achter in het hol: meestal het vrouwtje. Als haar partner aan komt vliegen, duikt hij het hol in en blijft daar even. Soms wisselt hij het vrouwtje af zodat zij even haar veren kan poetsen op een tak in de buurt van het nest. Als ik langs loop om te controleren welke holen bezet zijn en een vrouwtje uit het hol kijkt als ik even op een boom klop, lijkt het net of er gebroed wordt. Voor het onderzoek zelf maakt het weinig uit, immers: een hol bezet is een hol bezet.
De groene spechten waren afgelopen week nog wel aan het broeden, ook heb ik nog geen luidruchtige jongen van de grote bonte specht waargenomen.

Schedel en braakballen:
In het park Vreugd en Rust blijkt een predator aan de slag te zijn geweest. Op mijn boekenkast liggen nu een aantal braakballen met parkietensplinters en ook een bijna complete schedel. Ik heb onlangs een e-mail de deur uitgestuurd naar een ‘braakballensite’ om achter de werkelijke dader te komen: helaas nog niets gehoord.

Boomcamera:
Zonde maar waar, de opnames met de boomcamera (…….) zijn mislukt. Hoewel het apparaat ‘record’ aangaf, de beelden zijn nergens meer de beelden terug te vinden. Dus meer informatie dan dat er in die periode tussen 1 en 6 eieren aanwezig waren is niet beschikbaar.
Binnenkort wil ik weer met boomcamera en schrijfblok! naar de zelfde bomen terug om het aantal jongen te bepalen. Het liefst nog deze week (assistentie is welkom J)

Beschuit met muisjes:
De beuk met Boomnummer 10 (zie week2) blijft observatie waard, hoewel er nu weinig interacties worden waargenomen tussen de bewoners. De drie holen zijn nog steeds bezet, de boomklevers vliegen af en aan met voedsel voor de kleintjes, en ook aan het gedrag van de halsbandparkietenpaartjes is aan te nemen dat ook daar de jongen gevoed worden. Het vrouwtje van de onderste woning ziet er wel zeer slecht uit: kale plekken en grauwe veren. Voor haar is dan ook te hopen dat het kroost zo snel mogelijk uitvliegt.

Pimpelmees:
De pimpelmees die het hol saboteerde van een boomklever (zie week 4&5, detailobservatie C) lijkt nu echt te hebben gewonnen. Ook afgelopen week heb ik het piraatje uit het boomkleverhol aan de Vliet zien komen en geen boomklevers in de nabijheid geobserveerd.

Eik in Poelgeest:
De groene spechten wisselden voor hun hol van ‘broedtaak’, het vrouwtje halsbandparkiet een etage hoger steekt af en toe haar kop uit het holletje en dat terwijl er boven haar zeer waarschijnlijk het paartje grote bonte specht van huishoudelijke taak wisselden. (Ik zeg ‘waarschijnlijk’ omdat de holopening niet meer door het bladerdak te zien is, maar er wel een wissel 1 meter van het hol plaats vond: een hol waar het paartje tijdens eerdere observaties samen aan gewerkt heeft. Een eik met drie soorten holenbroeders, dat kan alleen in een park eidigend op geest...

Week 4 & 5

2006-04-24T22:00:00.000+02:00

Ditmaal zal ik geen gedetailleerde informatie geven over de locaties waar ik individuele interacties tussen halsbandparkieten en andere holenbroeders observeer. Het wordt meer een globale schets. De halsbandparkieten zijn volop aan het broeden en ik ben benieuwd of deze week de eerste jongen al uitkomen en gevoerd gaan worden. In mijn ‘hoofdpark’ Vreugd & Rust, zit inmiddels zo’n 25 broedpaar en dat terwijl het gebiedje niet meer dan 2 hectare groot is. Bovendien heb ik onlangs vernomen dat een groot aantal bomen deze winter is omgezaagd, oude, holle bomen, potentiële broedplaatsen voor holenbroeders (en slaapplaatsen voor vleermuizen en bosuilen). Het valt dus te verwachten dat dit jaar concurrentie tussen de holenbroeders groter is dan in de voorgaande jaren. Toch zijn niet alle gevonden boomholtes in dit park bezet. Sommige bomen met holtes staan geheel ‘leeg’, andere bomen hebben meerdere holen waarvan maar een enkel hol bezet is. Dit vormt dan weer een contrast met bijvoorbeeld de beuk die de vorige weken op de weblog is beschreven waar een boomkleverpaar en twee paar kieten in huist. In een ander park: Oud Poelgeest, bij Leiden, staat zelfs een multiculturele eikenflat, waarvan de onderste etage wordt bebroed door een groene specht, een gat 8 meter hoger door een HB en 2 meter daarboven timmert een grote bonte specht zijn nieuwe ‘penthouse’.

Detail observaties
Tot nu toe zijn de meeste concrete interacties waargenomen tussen kauwen en halsbandparkieten, waarbij de kauw meestal de ‘winnaar’ lijkt te zijn of de ‘plaaggeest’.
Toch zal ik nog meer observatie-uren moeten maken om daar meer over te kunnen zeggen. Een aantal interessante waargenomen interacties zijn
A) tussen hb’s en de groene specht, waarbij de groene specht de hb’s op afstand jaagt van zijn hol op het moment de specht terug in het hol wil (oud Poelgeest). In Vreugd en Rust verdwenen ook de hb’s uit de boom op het moment dat een gs op het hol landde.
B) tussen bonte specht en hb’s: twee hb’s zaten voor een niet volmaakt spechtenhol waar ze door een luid roepende grote bonte specht weg werden gejaagd.
C) pimpelmees en boomklever. Een boomklevernest in Vreugd en Rust werd 15 minuten lang in vlot tempo leeggehaald door een pimpelmees, deze liet het nestmateriaal op een boom verder los en vloog iedere keer in het (dichtgekleide) hol om een nieuwe lading te halen. Na 15 minuten kwam het boomkleverpaartje terug, luid roepend, en begonnen weer met aanvoeren van nestmateriaal.

Van alle observaties rond interacties tussen halsbandparkieten en andere holenbroeders lijken de hb’s meestal de belaagden ipv de belagers, maar daar kan ik nu nog geen verder conclusies aan verbinden.

WEEK 3

2006-04-10T22:40:00.000+02:00

Om te beginnen breid ik de observatie rondom boom 10 (de beuk waar twee halsbandparkieten broeden en in week 2 ook boomklevers bezig waren met het ‘aanslepen’ van nestmateriaal) verder uit met de belangrijkste waarnemingen van afgelopen week. Daarna zal ik een toelichting geven op andere interessante ervaringen, zoals de resultaten van het gebruik van de boomcamera zaterdag 8 april en de waarneming dat HB’s zeer sociale vogels zijn.

Boom 10. Donderdag 6 april van 16:30 tot 18:00
Deze week heb ik in totaal 3,5 uur boom 10 onder de dubbele loep genomen.
Het is dun bewolkt met ‘nat’ zonnetje, veel wind en een graad of 9 Celsius. Er lijkt drukker gebroed worden en er is minder activiteit dan voorgaande week. Misschien komt dit ook omdat ik op een andere tijd observeer, namelijk niet rond de vroege middag zoals voorgaande observaties. Het bovenste hol wordt niet belaagd door kauwen. De boomklevers laten zich totaal niet zien, noch horen: Zou er al gebroed worden? (Begin deze week 5 april rond 12:00, tijdens een korte check, Heb ik de kauwen en boomklevers nog wel beide acties zien uitvoeren )Het enige wat me nu opvalt, is dat het vrouwtje HB van hol 7, het laagste hol van de boom, 2 keer een kwartier haar hol heeft verlaten, de eerste maal zag ik er niet direct de reden voor, maar waarschijnlijk had ze al haar partner al horen roepen, want deze arriveerde een minuut later.

paarritueeltje ter intermezzo
Het is trouwens wel leuk om te vermelden dat na het pluizen met de snavel in haar nek, het mannetje wel 4 minuten op haar blijft zitten, zijn kop gaat gedurende deze periode steeds sneller heen en weer. Na deze ‘climax’ wordt er nog 2 minuten na gesnaveld (snavels tegen elkaar wrijvend met om de paar seconden ook tussenpozen van een paar seconden) uiteindelijk vliegt man weg en gaat vrouw terug in haar hol. Dit heb ik al bij meerdere koppels waargenomen en heb me vooral verbaasd over de lange ‘zit’ van het mannetje op het vrouwtje, vele vogels houden doen dit niet meer dan een paar seconden.

Boom 10. Vrijdag 7 april van 12:30 tot 14:30
Een goede dag voor mij, het is zonnig en wel 12 graden! Met naast het regelmatig keten van de kieten, lachen twee groene spechten zachtjes naar elkaar. Vandaag mag ik twee boomklevers waarnemen op de stam van boom 10, maar ditmaal geen nestmateriaal, alleen even in en uitvliegen van het hol. Zit er eentje in te broeden en waren dit andere individuen of heeft het ‘onrustige’ gedrag van het vrouwtje van hol 7 in week 2 toch te veel obstructie veroorzaakt door regelmatig op het hol van de boomklevers te gaan zitten? Verdere observatie zal misschien hier later meer over kunnen vertellen. Wel blijkt ook vandaag het vrouwtje van hol 7 niet al te gedisciplineerd te broeden, ze verlaat 3 keer het hol, in totaal meer dan een kwartier voor haar geliefde. Zijn de kosten hiervoor dat ze maar 1 ei heeft?! Zie boomcamera. Een korte vermelding is het waard dat rond een bepaalde tijd het erg druk werd rond boom 10 (en ‘buurboom’ 13) een aantal HB’s landden op de takken, en in korte duur keer zaten er acht in de boom. Hier van waren het in ieder geval de twee stellen van boom 10 en het stel van boom 13 die allen paringsritueeltjes uitvoerden ( ….).

Boomcamera: Zaterdag 8 april.
In de regen en de kou heb ik een aantal holen inwendig bekeken met een boomcamera en gekeken wat de ‘clutchsize’ (legselgrootte)was: nog mijn dank Jelte, voor je assistentie. Ik hoop dat het opnemen op de computer is gelukt, aangezien de camera veel foutmeldingen aangaf en ik tot op heden de films niet terug heb kunnen zien. Wat ik alvast kan vertellen is dat er legselgroottes van 1 tot 6 eieren zijn waargenomen, warbij het ene ei bij het paartje van boom 10, hol 7 hoort. In (engelse en duitse) literatuur wordt vermeld dat de parkieten begin maart al broedden, wat betekent dat of de populatie in dit park later is, zou het komen door het koude voorjaar? Ik denk het wel.

Bijtkracht Auw!
Op donderdag 6 april heb ik de bijtkracht ‘wetenschappelijk’ ondervonden en heb nu een wondje op mijn wijsvinger. Charlotte vond een parkiet (vrouwtje) die niet kon vliegen. Na een observatie van zeer dichtbij bemerkte ik dat dit vrouwtje flink kon bijten. Inmiddels heeft Charlotte me gemaild (Dank daar voor) dat de parkiet is ondergebracht bij de vogelopvang: de diagnose blijkt uitputting.

Sociaal gedrag:
Zowel bij het voorval van de gevangen parkiet als bij het filmen, reageerden de parkieten in groepen, door met velen (minimaal 10) in nabije bomen te gaan zitten en veel lawaai te maken. In het geval van de camera vlogen er een aantal rond de camera, maar maakten geen fysiek contact.

Zo dat was weer een heel verhaal,
Tot volgende week.

WEEK 2

2006-04-03T20:50:00.000+02:00

Vreugd & Rust

Afgelopen zaterdag 1 April, werd het hoog tijd om alle nestholtes van park Vreugd & Rust weer af te lopen om te bepalen of er verandering van de ‘bewoners’ is opgetreden. Dit blijkt inderdaad het geval. Van een aantal holen lijkt het ineens minder zeker of ze zijn bezet door halsbandparkieten. Een beuk lijkt overgenomen door kauwen die eerst alleen de naaste buren waren (vergelijk met observatie 2, week 1) Het bovenste hol van deze beuk is nu in iedergeval bewoond door een kauwenpaar, bij het andere hol, twee meter lager, is wel een vrouwtje HB geobserveerd maar lijkt niet (meer) bij het hol te horen.

Ook andere holen lijken ineens onbewoond, hoewel er vaak wel HB’s in de buurt zijn.
Als ik lange tijd (15 minuten) bij een hol geen HB observeer zoals een ‘wakend’ mannetje en geen reactie krijg als ik lang met mijn tong een klakkend geluid maak, noteer ik het hol als waarschijnlijk leeg. Geluid maken met de tong in de buurt van een hol levert regelmatig de volgende reactie op: Het vrouwtje steekt haar kop uit het hol en draait haar kop zo, zodat ik in zicht ben, dit heb ik ook geobserveerd in parken bij Leiden. Vaak vliegt haar partner dan op haar af, landt op de stam voor het hol en plukt met zijn snavel in haar nek. Ze verlaten dan het hol voor een tak in de buurt waar er wordt gepaard. Dan vliegt het mannetje weg en het vrouwtje vliegt terug in het hol. (Op deze manier is ook de foto op deze weblog tot stand gekomen)

Boomklevers en andere observaties van boomnummer 10
De boomklevers die bij observatie 3 van week 1 zijn beschreven, hebben een nestholte ingenomen waar 20 maart nog een halsbandparkiet in zat en daar leek te broeden. Toen leek er alleen interesse te zijn voor dit hol door boomklevers.

Vandaag (3 April) heb ik twee uur lang deze boom waargenomen, een boom met drie holen. Het onderste hol is bezet door een halsbandparkiet, het middelste hol dus nu door boomklevers (die af en aan vliegen met nestmateriaal/ beukenblaadjes) en het bovenste hol ook door een HB.
Het bovenste hol wordt nog steeds belaagd door kauwen, die afwisselend hun kop erinsteken en er soms bijna een minuut in blijven hangen en dan weer wegvliegen. (Dit is het zelfde hol als beschreven in observatie 1, week 1) Hoe de HB reageert is niet zichtbaar, mannetje HB laat zich op die momenten niet zien.
Terwijl dit kauwen spectakel rond het bovenste hol plaats neemt, wil het hol van de boomklevers nog wel eens versperd worden door het vrouwtje HB van het onderste hol. Zij kruipt dan van haar eigen hol, drie meter omhoog en gaat voor, of net boven het boomkleverhol zitten. Op zo’n moment zitten de boomklevers vaak met nestmateriaal in hun snavel, te wachten tot het vrouwtje weg gaat, soms duurt dit langer dan een paar minuten en laten de klevers het nestmateriaal los ( waaide soms in mijn gezicht, vandaar dat die beukenblaadjes zo goed te onderscheiden waren) Het vrouwtje Hb gaat meestal pas weg als het mannetje in de buurt komt, er wordt dan paringsgedrag vertoont (soms alleen een beetje snavelen) waarna het vrouwtje weer terug in haar eigen hol vliegt.

Ik ben benieuwd of dit vrouwtje al eieren heeft, net zoals anderen trouwens, de HB’s lijken vaak drukker rond een hol dan erin. Gelukkig kan ik binnenkort een boomcamera lenen (Alvast dank daarvoor AJ) om een paar holen beter in de gaten te kunnen houden.

Tot volgende week.

Veldwerk stukje observatie week 1

2006-03-26T18:24:00.000+02:00

Locatie: Vreugd en Rust
In het park Vreugd & Rust bij Voorburg heb ik afgelopen week 73 mogelijke nestholtes geinventariseerd, voornamelijk in oude beuken en eiken. Ongeveer 20 van deze holtes zijn op zijn minst een keer bezocht door halsbandparkieten, in het in het grootste deel daarvan wordt waarschijnlijk gebroed (Van de helft is dit vrijwel zeker). In het zelfde park zitten boomklevers, bonte spechten, kauwen en bovendien is er ook een groene specht gesignaleerd. Er zijn bomen waar kauwen de buren zijn van halsbandparkieten, waarvan de kauwen in een afgezaagde eik met relatief grote holtes en de halsbandparkieten in een beuk 3 meter daarnaast, in oude spechtengaten.

Interactie
Observatie 1) Een kauw landt boven een bezet nesthol door vrouwtje HB, deze draat het hoofd naar boven maar toonde verder geen reactie. Een ogenblik later neemt de kauw plaats voor het hol en steekt zijn kop daarin, dit duurt ongeveer twintig seconden. Er is geen geluid waar te nemen, alleen lichte beweging van de kauw, waarna hij wegvliegt en uit het zicht verdwijnt.

Observatie 2)
Op de locatie waar de kauwen en halsbandparkieten directe buren zijn: Een vrouwtje HB vliegt op een van de holen af in de beuk en wordt meteen achterna gevlogen door een kauw, het vrouwtje verdwijnt en de kauw gaat terug zitten op een tak van deze beuk (naast de afgezaagde eik) Vijf minuten later vliegt een vrouwtje HB direct en van de holen in van de zelfde beuk, er wordt nu niet gereageerd.

Observatie 3)
Een boomklever landt op een beuk waar meerdere holen van HB's bevinden en kruipt (kleeft)naar een hol dat bezet is door vrouwtje HB. De boomklever nadert tot op 1 meter kijkt richting hol en vliegt weg, in het begin vandeze week kroop een boomklever naar een ander, onbezet, hol van deze boom, bleef bij de opening 5 seconden zitten en vloog toen weg.

Ik ben benieuwd dat waneer het broedseizoen aanbreekt voor alle aanwezige holenbroeders, ook de meeste van deze 73 holen bezet gaan worden, daarom zijn ze in kaart gebracht. Volgende week meer....

Tabellen:

2006-03-14T16:29:00.000+01:00

Tabellen om te downloaden/ kopieren:
Tabel 1 vraagt een wekelijkse observatie van éen of meerdere (dezelfde) nestholen op een vaste locatie, waar in de omgeving ook halsbandparkieten aanwezig zijn. De hoofdvraag is of er gedurende het broedseizoen veranderingen plaats vinden in de bewoners van het hol/ de holen. Iedere week zou er per nest zo’n tabelletje ingevuld kunnen worden en doorgestuurd worden naar het volgende emailadres: wrvanesch@gmail.com . Voor de echte ‘diehards’ onder u kan als aanvulling tabel 2 worden ingevuld, mocht u het interessant vinden om een hol een tijdje te blijven observeren of als u toevalligerwijs een interactie tussen een halsbandparkiet en een andere holenbroeder tegenkomt. Extra informatie is altijd welkom op mijn emailadres.
De (voorbeeld) tabelletjes zijn te downloaden op:
http://home.wanadoo.nl/monicavanderstap/tabellendownloaden.htm Succes!

AANVULLENDE INFORMATIE:[1] Met relevante holenbroeders wordt bedoeld: De soorten die vaker in wetenschappelijke literatuur terug komen als (mogelijke) concurrent van de halsbandparkiet. Dit zijn: de kauw Corvus monedula, holenduif Columba oenas, spreeuw Sturnus vulgaris, boomklever Sitta europeae en de grote bonte specht Dendrocopos major.